Çağdaş dünya edebiyatının nitelikli yazarı: James Joyce

James Joyce, 1882 yılında Dublin’de doğdu. Bugün muharririn 143’üncü doğum yılı. Kutlu olsun…

Cizvit okullarında eğitim gördü; Dublin’deki University College’de ideoloji ve çağdaş lisanlar okudu. 1900’de, şimdi üniversite öğrencisiyken Ibsen’in bir oyunu üzerine kaleme aldığı uzunca yazı Fortnightly Review mecmuasında yayınlandı. Değişik anlatım özelliklerinden esinlenerek oluşturduğu şuur akışı tekniğiyle 20. yüzyıl edebiyatını büyük ölçüde etkiledi.

O sıralar, daha sonra Chamber Music (Oda Müziği) isimli kitapta toplanacak olan lirik şiirlerini yazmaya başladı. 1902’de Dublin’den ayrılıp Paris’e gitti; fakat sonraki yıl mevt döşeğindeki annesini ziyaret için tekrar İrlanda’ya döndü.

1904’ten sonra Nora Barnacle’la yaşamaya başladı. 1905’ten 1915’e kadar Trieste’de yaşadılar. 1906 yazında Roma’ya giden Joyce yaklaşık dokuz ay boyunca bir bankada çalıştı. Roma’dan sıkılınca 1907 kışında tekrar Trieste’ye döndü. Trieste’de Berlitz School’da İngilizce öğretmenliği yaptı. Dublinliler, 1914 yılında İngiltere’de yayınlandı. Joyce, 1915’te tek oyunu olan Sürgünler’i yazdı.

DÜNYA EDEBİYATININ BAŞYAPITI

Joyce, Ulysses’ı birinci kere, 1906 yılında Roma’da bir bankada çalışırken Dubliners’a eklenecek bir hikaye olarak düşünmüştü. Bu hikayeyi hiçbir vakit yazmadı; bunun yerine 1914’te roman olarak yazmayı tasarladı, birebir yıl içinde de kitabı yazmaya başladı. Ulysses, Mart 1918’de ABD’de çıkan Little Review mecmuasında dizi biçiminde yayınlanmaya başladı.

Joyce bir yandan yazarken bir yandan da yazdıklarında değişiklikler ve düzeltiler yapmayı sürdürüyordu. Roman, mecmuada yayını sürerken, 1920’de yasaklandı ve kitap olarak fakat 1922’de Joyce’un yaş günü olan 2 Şubat’ta Paris’te Shakespeare and Co. kitabevinin sahibesi Sylvia Beach’in uğraşlarıyla yayınlanabildi.

Joyce sonraki yıl, son romanı olan Finnegans Wake’e başladı. Bu roman 1939’da yayımlandı. Joyce 1941’de öldüğünde, Finnegans Wake’in ilgi görmemesi yüzünden düşkırıklığı içindeydi. halbuki bugün, bu kitap hem Joyce’un hem de 20. yüzyıl edebiyatının başyapıtlarından biri kabul edilmektedir.

SANATÇININ BİR GENÇ ADAM OLARAK PORTRESİ

Sanatçının Bir Genç Adam olarak Portresi isimli otobiyografik romanı, 1916 yılında yayınlandı. Tıpkı yıl Joyce ve ailesi, Zürih’e taşındı.

Büyük bir yoksulluk içinde yaşadıkları Zürih’te en büyük yapıtı olan Ulysses üzerine çalıştı ve bu kitap Little Review isimli bir Amerikan mecmuasında dizi halinde yayınlanmaya başladı.

Dizileştirme 1918’de başladı, lakin kitap hakkında dava açılması nedeniyle 1920’de diziye orta verildi. Ulysses kitap olarak birinci kere 1922’de Paris’te basıldı. Dublin’de geçen 24 saati anlatan roman, Homeros’un Odysseia’sı üzerine konseyidir.

JAMES JOYCE ÖLDÜ

Pek çok yeni tekniğin kullanıldığı roman, yayınlandığında büyük yankı uyandırmıştır. Joyce Ailesi, iki büyük savaş ortasında Paris’te kaldı. Bu devirde son romanı olan Finnegans Wake üzerinde çalıştı. 1939’da, Finnegans Wake basıldı. 13 Ocak 1941’de James Joyce öldü.

Portre’nin birinci taslağı Stephen Hero müellifin vefatından sonra, 1944 yılında basıldı. Birinci basımı birçok dizgi yanlışı içeren Ulysses’in aslına uygun halde basılması 1984 yılında gerçekleşti. Ulysses’in Türkçe çevirisi Nevzat Erkmen tarafından gerçekleştirildi ve 1996 yılında basıldı.