Grönland kimin, hangi ülkenin? ABD, neden Grönland’ı istiyor? İşte önemi…
Venezuela’nın akabinde Grönland gündemde…
ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland’a yönelik sertleşen telaffuzları ve askeri seçeneği ima eden çıkışları, Avrupa’da tedirginlik yaratırken global kamuoyunda da “Grönland kimin?”, “ABD neden istiyor?” sorularını beraberinde getirdi.
Oysa bu ilgi yeni değil; ABD’nin Grönland’ı denetim etme fikri 19. yüzyıla kadar uzanan uzun bir jeopolitik geçmişe sahip.
Peki; Grönland nereye, hangi ülkeye bağlı? ABD, Grönland’ı neden istiyor? Grönland neden değerli? İşte ayrıntılar…
GRÖNLAND KİMİN
Grönland, Danimarka Krallığı’na bağlı özerk bir bölgedir.
1979’da mahallî idare, 2009’da ise genişletilmiş özerklik elde etti. Savunma ve dış siyaset Danimarka’nın yetkisindedir.
Başkenti Nuuk’tur ve nüfusun büyük çoğunluğunu Inuit halkı oluşturur.
GRÖNLAND NEDEN ÖNEMLİ
Yaklaşık 2,1 milyon km² yüzölçümüyle dünyanın en büyük adası olan Grönland’ın değeri üç başlıkta toplanıyor:
1) Jeopolitik konum
Arktik ile Atlantik Okyanusu ortasında kritik deniz ve hava geçiş yolları üzerinde.
Kuzey Amerika ile Avrupa ortasındaki askeri ve lojistik sınırlar açısından kilit bir nokta.
2) Askeri-stratejik değer
Soğuk Savaş’tan bu yana ABD’nin erken ikaz ve savunma mimarisinde yer alıyor.
Bugünkü ismiyle Pituffik Space Base (eski Thule Hava Üssü), balistik füze erken ihtar ve uzay gözetleme kapasitesi sunuyor.
3) Doğal kaynaklar
Nadir toprak elementleri, petrol ve doğal gaz potansiyeli.
İklim değişikliğiyle birlikte yeni maden alanlarının ve deniz rotalarının açılması beklentisi.
ABD NEDEN GRÖNLAND’I İSTİYOR
Ulusal güvenlik: Arktik’te artan rekabet (özellikle Rusya ve Çin’in bölgedeki faaliyetleri) karşısında caydırıcılık.
Enerji ve madenler: Ender topraklarda tedarik güvenliği.
Deniz yolları: Kuzey rotalarının ticari ve askeri avantajları.
Askeri altyapı: Mevcut üslerin korunması ve genişletilmesi.
ABD’NİN GRÖNLAND GİRİŞİMLERİ
1867 – Alaska sonrası birinci fikir
Alaska’nın satın alınmasına öncülük eden ABD’li yetkililer, Grönland ve İzlanda’nın da Danimarka’dan alınmasını tartıştı; fakat resmi teklif yapılmadı.
1910 – Takas önerisi
ABD’nin Danimarka Büyükelçisi, Filipinler’deki Mindanao adasının Grönland ve Danimarka Batı Hint Adaları ile takasını gündeme getirdi. Resmileşmedi.
1946 – 100 milyon dolarlık teklif
İkinci Dünya Savaşı sonrası ABD, Danimarka’ya 100 milyon dolar altın karşılığında Grönland’ı satın almayı önerdi. Teklif reddedildi; buna rağmen ABD’nin askeri varlığına müsaade verildi.
Trump devri – Telaffuzların sertleşmesi
Trump, Grönland’ı bir “emlak anlaşması” benzetmesiyle gündeme taşıdı; 2024 seçimleri sonrası telaffuzlarını yineledi.
Beyaz Saray’dan yapılan açıklamalarda Grönland’ın ulusal güvenlik önceliği olduğu vurgulandı.
2026’nın ilk günlerinde ise ABD Başkanı Donald Trump, Grönland’ın kendileri için stratejik olarak çok değerli olduğunu belirterek, adanın ABD’nin bir modülü olması gerektiği tarafındaki reaksiyon çeken açıklamalarını yineledi.
Beyaz Saray Basın Sözcüsü Karoline Leavitt, Trump’ın Grönland’a verdiği stratejik değere atıfta bulunarak, “Başkan Trump, Grönland’ın alınmasının ABD için bir ulusal güvenlik önceliği olduğunu ve Arktik bölgesindeki rakiplerimizi caydırmak ismine hayati değer taşıdığını açıkça lisana getirmiştir” ifadelerini kullandı.
