Boşanma istatistikleri kadar dikkat çeken bir diğer tablo daha var: Resmen süren lakin fiilen bitmiş evlilikler. Taraflar ayrılmıyor, konut tıpkı konut, sistem birebir nizam. Lakin duygusal olarak birebir yerde kalınmıyor. Uzmanlar bu birliktelikleri “sessiz evlilik” olarak tanımlıyor. Ne büyük krizler yaşanıyor ne de açık bir kopuş oluyor; ilgi, vakitle fark edilmeden içinden çekiliyor.
SESSİZ EVLİLİĞİN TANIMI
Sessiz evlilik; çiftlerin hukuken evli kalmasına karşın duygusal bağın zayıfladığı, bağlantının yüzeyselleştiği ve alakanın sırf fonksiyonel bir sistemde sürdürüldüğü birliktelikleri tabir ediyor. Bu evliliklerde tartışma azdır, ama paylaşım da yoktur. Birliktelik devam eder; temas kesilir.
SESSİZLEŞME SÜRECİNİN BAŞLANGICI
Uzmanlara nazaran sessiz evlilikler ani bir kopuşla değil, küçük geri çekilmelerle oluşur. Konuşmalar azalır, problemler ertelenir, hisler lisana getirilmez. “Zamanla düzelir” niyetiyle bastırılan her sorun, ilgide görünmez bir ara yaratır. Evlilik sürer; bağ zayıflar.
TÜRKİYE’DE SESSİZ EVLİLİKLERİN GÖRÜNMEZLİĞİ
Türkiye’de evlilik sırf iki kişi ortasında yaşanan bir ilgi değildir. Aileler, çocuklar, etraf ve beklentiler işin içindedir. Bu nedenle birçok çift için evliliği bitirmek güç bir karar olurken, duygusal olarak geri çekilmek daha kolay bir yol üzere görünür. Uzmanlara nazaran bu durum, sessiz evliliklerin neden bu kadar yaygın fakat bu kadar az konuşulur olduğunu açıklıyor.
ÇATIŞMA EKSİKLİĞİNİN ALDATICI ETKİSİ
Sessiz evliliklerde en sık yapılan yanlış okuma, arbede olmamasının sağlıklı ilgi olarak algılanmasıdır. Halbuki psikologlara nazaran bağlantıyı asıl yıpratan öge çatışma değil, temasın kaybolmasıdır. Uzun vadeli duygusal kopukluk, bireyde yalnızlık hissini derinleştirirken evlilik içinde tek başına kalmışlık hissini güçlendirebilir.
DUYGUSAL YÜKÜN DAĞILIMI
Uzmanlar, sessiz evliliklerde tarafların ikisinin de yıprandığını söylüyor. Lakin duygusal beklentisi daha yüksek olan eş bu süreci daha derin yaşar. Anlaşılmadığını hisseden, hislerini söz edemeyen kişi vakitle içine kapanabilir, münasebetten büsbütün çekilebilir ya da duygusal tatmini diğer alanlarda aramaya başlayabilir.
BİRLİKTE KALMA NEDENLERİ
Sessiz evliliklerde kalma münasebetleri birden fazla vakit rasyonel başlıklar altında toplanır. Çocukların tertibinin bozulmaması, ekonomik garanti, uzun yılların getirdiği alışkanlık ve toplumsal yargılardan kaçınma bu münasebetlerin başında gelir. Fakat uzmanlara nazaran bu nedenler, duygusal kopuşu ortadan kaldırmaz; sadece görünmez hale getirir.
SESSİZLİĞİN RUHSAL BEDELİ
Psikologlar, sessiz evliliklerin duygusal açıdan en yıpratıcı bağlantı biçimlerinden biri olduğuna dikkat çekiyor. Açık bir çatışma ya da net bir kapanış yaşanmadığı için, taraflar uzun mühlet belirsizlik içinde kalabiliyor. Bu durum, ferdi tükenmişliği derinleştirebiliyor.
Sessiz evlilikler bir gün bitmez. Yavaş yavaş eksilir. Birçok vakit taraflar ne sahiden masraf ne de sahiden kalır; sadece birebir hayatın içinde birbirine değmeden yaşamayı öğrenir.