Türkiye ile Afrika’nın en kalabalık ülkesi ve en büyük ekonomilerinden biri olan Nijerya ortasındaki alakalar, son yıllarda karşılıklı üst seviye temaslar ve artan ticaret hacmiyle dikkati çekiyor.
Türkiye’nin Afrika açılım siyaseti kapsamında Nijerya, stratejik ortaklar ortasında öne çıkıyor.
ANLAŞMALAR İMZALANDI
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Nijerya Cumhurbaşkanı Bola Ahmed Tinubu’nun Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde gerçekleştirdiği baş başa ve heyetler ortası görüşmelerin akabinde iki ülke arasında kapsamlı iş birliği muahedeleri imza altına alındı.
Törende Türkiye ile Nijerya ortasında toplam 9 mutabakat zaptı ve muahede imzalandı.
Türkiye ile Nijerya ortasındaki iş birliğini derinleştirmeyi hedefleyen muahedeler; diplomasi, eğitim, medya, ticaret, askeri iş birliği, diaspora siyasetleri ve toplumsal siyasetler üzere geniş bir yelpazeyi kapsıyor. İmzalanan mutabakatlar şöyle:
–Diaspora Politikaları İş Birliği Mutabakat Zaptı: YTB ile Nijerya Diaspora Kurulu arasında
–Medya ve İrtibat Alanında Mutabakat Zaptı
–Yükseköğretim Alanında İş Birliği Mutabakat Zaptı
–Helal Akreditasyon ve Kalite Altyapısı Alanında İş Birliği Mutabakat Zaptı
–Ekonomi ve Ticaret Ortak Komitesi (JETCO) Kurulmasına Ait Ortak Bildiri
–Askeri İş Birliği Protokolü
–Eğitim Alanında İş Birliği Anlaşması
–Diplomasi Akademileri Arasında İş Birliği Mutabakat Zaptı
–Kadın Siyasetleri ve Toplumsal Politikalar Alanında İş Birliği Mutabakat Zaptı
OSMANLI’DAN GÜNÜMÜZE TARİHİ BAĞLAR
Türkiye ile Nijerya ortasındaki bağlantıların temelleri, Osmanlı Devleti periyoduna uzanan tarihi ve diplomatik temaslara dayanıyor. İlgiler, bilhassa askeri ve teknik işbirliği çerçevesinde şekillenerek çağdaş periyotta stratejik iştirak boyutuna ulaştı.
17. yüzyılda Kuzey Afrika kıyılarının Osmanlı yönetimine girmesi, Sahra Altı Afrika ile temasların önünü açtı. Bu periyotta Libya’nın güneyindeki Fizan sancağından günümüz Nijerya’sının kuzeydoğusuna kadar karar süren Kanem-Bornu Sultanlığı, Osmanlı ile diplomatik ilgiler kurdu.
Kanem-Bornu Sultanı İdris Elevma, 1576 yılında Osmanlı Padişahı III. Murad’a elçi göndererek bağlılığını bildirdi ve askeri-teknik yardım talep etti. Osmanlı Devleti, Sultanlığa askeri ekipman ve dayanak sağladı.
Osmanlı-Nijerya bağları, Sultan II. Abdülhamid devrinde de sürdü. 1894’te Nijerya’nın eski başşehri ve kıymetli ticaret merkezi Lagos’ta inşa edilen birinci resmi caminin açılışına Osmanlı temsilcisi gönderilmesi, bu bağların sembolik göstergelerinden biri oldu.
MODERN DİPLOMATİK BAĞLARIN TEMELİ
Nijerya’nın 1960 yılında bağımsızlığını kazanmasının akabinde Türkiye ile çağdaş diplomatik münasebetler tesis edildi. Türkiye, 1962’de Lagos’ta büyükelçilik açarak Sahra Altı Afrika’daki birinci diplomatik temsilciliklerinden birini kurdu.
Türkiye ile Nijerya ortasındaki ticari bağlar son yıllarda istikrarlı biçimde büyüyor. İki ülke ortasındaki ticaret hacmi 2025’in birinci 11 ayında 688,4 milyon dolar olarak kaydedildi. Güç ticaretinin de dahil edilmesiyle Nijerya, 2025 prestijiyle Sahra Altı Afrika’da Türkiye’nin en büyük ticaret ortağı pozisyonuna yükseldi.
Nijerya’da 400 milyon doları aşan yatırımları bulunan 50’den fazla Türk şirketi faaliyet gösteriyor. Türk müteahhitlik firmalarının üstlendiği projelerin toplam kıymeti ise yaklaşık 3 milyar dolara ulaştı. Türk şirketleri bilhassa inşaat, güç, dokuma ve imalat kesimlerinde öne çıkıyor.
Türkiye, Nijerya’ya demir-çelik, makine, dokuma, besin ve mobilya ihraç ederken; Nijerya’dan ham petrol ve ziraî eserler ithal ediyor.
SAVUNMA SANAYİİ İŞBİRLİKLERİ
İkili bağlantılarda son periyotta en dikkat çeken alanlardan biri savunma sanayi işbirliği oldu. Türkiye’nin yerli savunma sanayi eserleri Nijerya tarafından yakından takip edilirken, askeri eğitim, savunma sanayi ve güvenlik alanlarında imzalanan mutabakatlar stratejik işbirliğini güçlendirdi.
Nijerya Hava Kuvvetleri daha evvel Türkiye’den insansız hava araçları ve 6 adet ATAK T129 taarruz helikopteri satın aldı.
