Bir astronomi takımı, NASA’nın Hubble Uzay Teleskobu’na ilişkin geniş data arşivini yapay zeka takviyeli yeni bir metotla taradı.
1300’DEN FAZLA SIRA DIŞI GÖK CİSMİ TESPİT EDİLDİ
Yaklaşık 100 milyon imaj sadece iki buçuk günde tahlil edilirken, bin 300’den fazla sıra dışı gök cismi tespit edildi. Bu objelerin 800’den fazlasının daha evvel bilimsel kayıtlara geçmediği belirtildi.
Araştırmada, çarpışan galaksiler, kütleçekimsel mercekler ve halka galaksiler üzere ender kozmik yapılar öne çıktı. Uzmanlar, Hubble üzere teleskopların ürettiği devasa bilgi ölçüsü nedeniyle bu çeşit objelerin tespit edilmesinin giderek zorlaştığına dikkat çekti.
AYLAR, YILLAR SÜRECEK TARAMA
Avrupa Uzay Ajansı’ndan (ESA) David O’Ryan ve Pablo Gómez, bu sıkıntıya tahlil olarak yapay zeka tabanlı bir araç geliştirdi.
Araştırmacılar, insan gözüyle aylar ya da yıllar alacak bir taramayı çok kısa müddette yapabilen bu aracı, Hubble Legacy Archive üzerinde test etti. Arşiv, Hubble’ın 35 yılı aşan misyon mühleti boyunca toplanmış on binlerce data setini içeriyor.
Çalışmanın başyazarı David O’Ryan, Astronomy & Astrophysics mecmuasında yayımlanan makalede şunları söyledi:
“Hubble Uzay Teleskobu’nun arşiv müşahedeleri 35 yıla uzanıyor ve içinde astrofizik anomalilerin bulunabileceği gerçek bir hazine barındırıyor.”
İNSAN BEYNİNDEN ESİNLENDİ
Araştırmacılar bu noktada, AnomalyMatch ismini verdikleri bir hudut ağı geliştirdi. İnsan beyninden esinlenen bu yapay zeka sistemi, az kozmik objeleri tanıyacak biçimde eğitildi.
AnomalyMatch, arşivdeki yaklaşık 100 milyon küçük imaj modülünü taradı. Bu, Hubble arşivinin birinci defa sistematik biçimde astrofizik anomaliler açısından incelenmesi manasına geliyor. Tarama sırf iki buçuk günde tamamlandı ve mümkün anomalilerin bir listesi oluşturuldu.
800’DEN FAZLASI BİLİM DÜNYASI İÇİN BÜSBÜTÜN YENİ
Son etapta, yapay zekanın en sıra dışı olarak işaretlediği kaynaklar şahsen araştırmacılar tarafından incelendi. İnceleme sonucunda bin 300’den fazla gerçek anomali doğrulandı; bunların 800’den fazlası bilim dünyası için büsbütün yeni.
Keşfedilen anomalilerin büyük kısmı, birleşme yahut etkileşim sürecindeki galaksilerden oluşuyor. Bu galaksiler alışılmadık biçimler alıyor, uzun yıldız ve gaz kuyrukları taşıyor.
Bir öbür değerli küme ise kütleçekimsel mercekler: Ön plandaki bir galaksinin kütleçekimi, art plandaki uzak bir galaksiden gelen ışığı bükerek halka ya da yay halinde manzaralar oluşturuyor.
Ekip ayrıyeten dev yıldız kümelerine sahip galaksiler, gazdan “dokunaçları” olan galaksiler, kenardan görüldüğü için hamburger ya da kelebek biçimini andıran gezegen oluşum diskleri üzere pek çok az örnek de buldu. En dikkat cazibeli olanlar ise hiçbir mevcut sınıfa uymayan, büsbütün gizemli onlarca obje oldu.
